Για ειδικούς Αρχεία - Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας

Παραβλέπουμε τις ανάγκες των ανδρών στην ψυχοθεραπεία;

Γιώργος Παπαμανωλιουδάκης — Mon, 20 Jul 2026 09:29:26 +0000

Σχεδόν το 75% των αυτοκτονιών παγκοσμίως αφορά άνδρες, ωστόσο αναζητούν ψυχολογική υποστήριξη πολύ λιγότερο συχνά από τις γυναίκες. Είναι η συζήτηση για τα συναισθήματα κάτι που απωθεί το ανδρικό φύλο ή μήπως το ίδιο το θεραπευτικό σύστημα έχει φτιαχτεί με τρόπο που αγνοεί τις ανάγκες του;

Η ποιοτική μελέτη των Katie Holloway, Martin Seager και John A. Barry (2019), με τίτλο “Are clinical psychologists, psychotherapists and counsellors overlooking the needs of their male clients?” (δημοσιευμένη στο Psychotherapy Section Review), προσπαθεί να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα. Οι ερευνητές πήραν συνεντεύξεις από 20 έμπειρους ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές και συμβούλους.

Η μελέτη κατέληξε σε ένα κεντρικό συμπέρασμα που περιγράφει μία βασική διαφορά στη θεραπευτική προσέγγιση: είτε λόγω φύσης είτε λόγω ανατροφής, οι άνδρες αναζητούν μια γρήγορη λύση, ενώ οι γυναίκες θέλουν να εξερευνήσουν βαθύτερα τα ζητήματά τους.

Γιατί η άμεση εστίαση στο συναίσθημα μπορεί να απομακρύνει τους άνδρες

Ένα σημαντικό εύρημα της έρευνας είναι η έννοια της «πύλης εισόδου» στη θεραπευτική διαδικασία. Οι έμπειροι θεραπευτές επεσήμαναν ότι οι άνδρες και οι γυναίκες ξεκινούν τη θεραπεία από διαφορετική αφετηρία:

Οι άνδρες έρχονται συχνά στη θεραπεία παρουσιάζοντας προβλήματα που σχετίζονται με την εργασία ή την καριέρα τους. Αυτό λειτουργεί σαν ένα σκληρό εξωτερικό κέλυφος που προστατεύει τα βαθύτερα συναισθηματικά τους ζητήματα.
Αν ο θεραπευτής ξεκινήσει αμέσως με ερωτήσεις όπως «πώς σε κάνει να νιώθεις αυτό;», είναι πολύ πιθανό να πιέσει άθελά του τον άνδρα θεραπευόμενο και να τον οδηγήσει στο να διακόψει γρήγορα τις συνεδρίες.
Αντίθετα, αν ο θεραπευτής ξεκινήσει με πιο «έμμεσες» συμπεριφορικές πρακτικές παρεμβάσεις που εστιάζουν στη λύση του προβλήματος, ο άνδρας δεσμεύεται πολύ πιο εύκολα στη θεραπευτική σχέση.

Παρόλο που οι ανάγκες των ανδρών και των γυναικών μπορεί να «συγκλίνουν αργότερα στη θεραπεία – με τους άνδρες να είναι πιο έτοιμοι να επεξεργαστούν βαθιά συναισθήματα – ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να ανοίξει η πόρτα της θεραπείας διαφέρει σημαντικά.

Η Γλώσσα και η ευελιξία του θεραπευτή

Η μελέτη, τονίζει ότι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας και οι ίδιοι οι θεραπευτές πρέπει να προσαρμοστούν στις ανάγκες των ανδρών και όχι το αντίστροφο.

Μερικές από τις προσαρμογές αποτελούν:

Πολλοί θεραπευτές είναι προσκολλημένοι στην ιδέα ότι ο ιδανικός θεραπευόμενος είναι εκείνος που μιλάει εύκολα για τα συναισθήματά του και επιζητά την ενδοσκόπηση. Αυτό το μοντέλο, όμως, ευνοεί παραδοσιακά τις γυναίκες.
Η χρήση της κατάλληλης γλώσσας μπορεί να κάνει τη διαφορά. Για παράδειγμα, ορισμένοι θεραπευτές ανέφεραν ότι αποφεύγουν τη λέξη «κλάμα» και προτιμούν όρους όπως «συναισθηματική εκτόνωση» ή «απελευθέρωση». Αντίστοιχα, η ίδια η θεραπεία μπορεί να παρουσιαστεί στους άνδρες ως «στρατηγικές ζωής».

Το παράδοξο των θεραπευτών: γνωστική ασυμφωνία και προκατάληψη βήτα

Ένα ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης αφορά τη στάση των ίδιων των επαγγελματιών ψυχικής υγείας.

Παρόλο που και οι 20 συμμετέχοντες θεραπευτές περιέγραψαν λεπτομερώς τουλάχιστον μία σημαντική διαφορά μεταξύ των φύλων στη θεραπεία, η συντριπτική πλειονότητα (το 80% με 85% του δείγματος, δηλαδή 17 στους 20) δίσταζε να αποδώσει αυτές τις διαφορές στο φύλο. Συχνά χρησιμοποιούσαν εκφράσεις όπως «είναι μια τεράστια γενίκευση, αλλά…» ή προσπαθούσαν να αποδώσουν τις διαφορές αποκλειστικά στην προσωπικότητα ή την κουλτούρα του ατόμου.

Οι ερευνητές εξηγούν αυτό το παράδοξο μέσα από δύο έννοιες:

Γνωστική Ασυμφωνία: Οι θεραπευτές βιώνουν μια εσωτερική σύγκρουση, όπως περιγράφει η θεωρία του Festinger (1962). Από τη μία πλευρά, η καθημερινή κλινική τους εμπειρία τούς δείχνει ξεκάθαρα ότι οι άνδρες και οι γυναίκες λειτουργούν διαφορετικά στη συνεδρία. Από την άλλη πλευρά, η ακαδημαϊκή τους εκπαίδευση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην Υπόθεση των Έμφυλων Ομοιοτήτων της Hyde (2005), η οποία υποστηρίζει ότι τα φύλα είναι σχεδόν πανομοιότυπα ψυχολογικά.
Προκατάληψη Βήτα: Πρόκειται για την τάση να αγνοούμε ή να υποβαθμίζουμε τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα, μια έννοια που ανέλυσαν οι Hare-Mustin και Marecek (1988). Στη θεωρία, η προσέγγιση αυτή προωθείται ως «ουδετερότητα ως προς το φύλο» με σκοπό την ισότητα. Στην πράξη, όμως, η προκατάληψη βήτα λειτουργεί εις βάρος των ανδρών. Όταν οι θεραπευτικές υπηρεσίες σχεδιάζονται με βάση ένα υποτιθέμενο «ουδέτερο» πρότυπο – το οποίο όμως ιστορικά έχει διαμορφωθεί γύρω από τις γυναικείες προτιμήσεις για λεκτική και συναισθηματική επικοινωνία – οι άνδρες αναγκάζονται να προσαρμοστούν σε ένα σύστημα που δεν ταιριάζει στον δικό τους τρόπο επικοινωνίας και επίλυσης προβλημάτων..

Γιατί αυτό έχει σημασία;

Αν θέλουμε να ενθαρρύνουμε τους άνδρες να αναζητήσουν βοήθεια, πρέπει να προσφέρουμε υπηρεσίες φιλικές προς αυτούς.

Ο παραδοσιακός ανδρικός ρόλος, που προωθεί τη στωικότητα, την προστασία και την προσφορά προς την οικογένεια (Seager et al., 2014), δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προβληματικός ή ως η αποκλειστική αιτία των ψυχολογικών προβλημάτων των ανδρών. Αντίθετα, μπορεί να αξιοποιηθεί θετικά μέσα στη θεραπεία. Μια προσέγγιση προσανατολισμένη στη λύση, που χρησιμοποιεί πρακτικά εργαλεία και σέβεται τον ανδρικό τρόπο επικοινωνίας, μπορεί να κάνει τη διαφορά και να σώσει ζωές.

Holloway, K., Seager, M., & Barry, J. A. (2019). Are clinical psychologists, psychotherapists and counsellors overlooking the needs of their male clients? Psychotherapy Section Review, 63(Spring), 60–76. https://ssrn.com/abstract=3835494

Hare-Mustin, R. T., & Marecek, J. (1988). The meaning of difference: Gender theory, postmodernism, and psychology. American Psychologist, 43(6), 581. https://doi.org/10.1037/0003-066X.43.6.455

Hyde, J. S. (2005). The gender similarities hypothesis. American Psychologist, 60(6), 581–592. https://doi.org/10.1037/0003-066X.60.6.581

Seager, M., Sullivan, L., & Barry, J. A. (2014). Gender-Related Schemas and Suicidality: Validation of the Male and Female Traditional Gender Scripts Questionnaires. New Male Studies, 3(3), 34–54.

Το άρθρο Παραβλέπουμε τις ανάγκες των ανδρών στην ψυχοθεραπεία; εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.

Πώς οι ιδεολογικές πεποιθήσεις των θεραπευτών επηρεάζουν τη θεραπεία των ανδρών

Γιώργος Παπαμανωλιουδάκης — Sun, 19 Jul 2026 06:17:27 +0000

Όταν ένας άνδρας αποφασίζει να περάσει την πόρτα ενός ψυχοθεραπευτή, φέρνει μαζί του το άγχος, τις δυσκολίες του και την ανάγκη για υποστήριξη. Τι φέρνει όμως μαζί του ο ίδιος ο θεραπευτής;

Η μελέτη των Barry, Liddon, Walker, & Seager (2021), με τίτλο “How therapists work with men is related to their views on masculinity, patriarchy, and politics”, αποκαλύπτει ότι οι προσωπικές, πολιτικές και κοινωνικές απόψεις των θεραπευτών για τον ανδρισμό και την πατριαρχία παίζουν καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν τους άνδρες θεραπευόμενους.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ένα δείγμα 107 έμπειρων επαγγελματιών ψυχικής υγείας (με μέσο όρο ηλικίας τα 47.1 έτη και περίπου 12.1 χρόνια προϋπηρεσίας) και τα ευρήματά της παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Οι 3 προσεγγίσεις στη θεραπεία των ανδρών

Οι ερευνητές ζήτησαν από τους θεραπευτές να περιγράψουν πώς δουλεύουν με τους άνδρες. Μέσα από τις απαντήσεις τους, αναδείχθηκαν τρεις βασικές κατηγορίες προσέγγισης:

Η ανδρο-φιλική προσέγγιση: Οι θεραπευτές αυτοί γνωρίζουν ότι οι άνδρες έχουν συχνά διαφορετικές προτιμήσεις (π.χ. προτιμούν την άμεση επίλυση προβλημάτων και πρακτικές λύσεις αντί για τη συνεχή εστίαση στα συναισθήματα) και προσαρμόζουν τη θεραπεία στα μέτρα τους.
Η ουδέτερη ως προς το φύλο προσέγγιση: Αυτοί οι επαγγελματίες πιστεύουν ότι άνδρες και γυναίκες πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο στη θεραπεία, χωρίς καμία διάκριση ή προσαρμογή.
Η αντι-πατριαρχική προσέγγιση: Οι θεραπευτές αυτοί βλέπουν τα προβλήματα των ανδρών ως άμεσο αποτέλεσμα της κοινωνικοποίησής τους σε έναν «πατριαρχικό» κόσμο και θεωρούν ότι ο ανδρισμός είναι κυρίως ένα κοινωνικό κατασκεύασμα που πρέπει να αναδιαμορφωθεί.

Πώς οι απόψεις για την πολιτική και το φύλο συνδέονται με τη θεραπεία;

Η μελέτη έδειξε μια ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στις πεποιθήσεις των θεραπευτών και στο πώς επιλέγουν να δουλέψουν. Συγκεκριμένα, οι θεραπευτές που ακολουθούν την ανδρο-φιλική (male-friendly) προσέγγιση:

Είναι λιγότερο πιθανό να είναι αριστερών πολιτικών πεποιθήσεων ή να αυτοπροσδιορίζονται ως φεμινιστές.
Δεν πιστεύουν ότι ο ανδρισμός είναι απλώς ένα «κοινωνικό κατασκεύασμα», αλλά αναγνωρίζουν ότι η βιολογία (π.χ. ορμόνες όπως η τεστοστερόνη, η εξέλιξη) παίζει επίσης σημαντικό ρόλο.
Είναι λιγότερο πιθανό να συμφωνήσουν με τη θεωρία ότι η πατριαρχία κρατάει τις γυναίκες πίσω στην εποχή μας
Δηλώνουν σε μεγάλο ποσοστό ότι η εκπαίδευση που έλαβαν στο πανεπιστήμιο δεν ήταν φιλική προς τους άνδρες και δεν τους προετοίμασε σωστά για τις ανάγκες των ανδρών πελατών.

Η παράμετρος της ηλικίας και της εμπειρίας

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας αφορά το προφίλ των θεραπευτών που επιλέγουν την αντι-πατριαρχική προσέγγιση.

Οι θεραπευτές αυτοί ήταν σημαντικά νεότεροι σε ηλικία (μέσος όρος τα 28 έτη) και είχαν πολύ μικρή εμπειρία στο επάγγελμα (μόλις 2.25 χρόνια προϋπηρεσίας), σε σύγκριση με τους πιο έμπειρους συναδέλφους τους που προτιμούσαν την ανδρο-φιλική ή την ουδέτερη προσέγγιση.

Αυτό υποδηλώνει ότι οι νεότερες γενιές θεραπευτών επηρεάζονται περισσότερο από σύγχρονες κοινωνικοπολιτικές θεωρίες κατά τη διάρκεια των σπουδών τους.

Γιατί αυτό έχει σημασία για τους θεραπευόμενους;

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης αγγίζει την ουσία της ψυχοθεραπείας: τη θεραπευτική συμμαχία (τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου).

Οι άνδρες ήδη δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια και εμφανίζουν υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών. Αν ένας άνδρας που αντιμετωπίζει προβλήματα νιώσει ότι ο θεραπευτής του χρησιμοποιεί τη συνεδρία για να κάνει «πολιτικό κήρυγμα», να κατηγορήσει τον ανδρισμό του ως «τοξικό» ή να του αποδώσει «πατριαρχικά προνόμια» που ο ίδιος δεν αισθάνεται ότι έχει (ειδικά αν είναι άνεργος, άστεγος ή θύμα ενδοοικογενειακής βίας), είναι πολύ πιθανό να εγκαταλείψει τη θεραπεία απογοητευμένος.

Το μάλλον αυτονόητο συμπέρασμα

Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι η ψυχοθεραπεία πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε ιδεολογίες. Για να βοηθήσουμε πραγματικά τους άνδρες, οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας πρέπει να προσφέρουν επιλογές που σέβονται την ταυτότητά τους, χωρίς να προσπαθούν να τους επιβάλουν συγκεκριμένες πολιτικές κοσμοθεωρίες.

Ένας απαραίτητος οδηγός για τους ειδικούς ψυχικής υγείας

Η μετάβαση από τα ερευνητικά δεδομένα στην καθημερινή κλινική πράξη διευκολύνεται σημαντικά όταν έχουμε πρόσβαση σε έγκυρα επιστημονικά εργαλεία. Στο πλαίσιο αυτό, μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πηγή μελέτης για τους ειδικούς ψυχικής υγείας στη χώρα μας είναι το Έγγραφο Ενημέρωσης της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (BPS) με τίτλο «Ψυχολογικές παρεμβάσεις για την υποστήριξη των ανδρών», το οποίο μεταφράσαμε και μπορείτε να διαβάσετε εδώ

BPS – Ψυχολογɩκές παρεμβάσεɩς γɩα την υποστήρɩξη των ανδρών Λήψη

Barry, J. A., Liddon, L., Walker, R., & Seager, M. (2021). How therapists work with men is related to their views on masculinity, patriarchy, and politics. Psychreg Journal of Psychology, 5(1), 50–64.

Del Re, A. C., Flückiger, C., Horvath, A. O., Symonds, D., & Wampold, B. E. (2012). Therapist effects in the therapeutic alliance–outcome relationship: A partner-file meta-analysis. Journal of Clinical Psychology, 68(10), 1011–1025. https://doi.org/10.1002/jclp.21880

Swift, J. K., Callahan, J. L., & Vollmer, B. M. (2011). Preferences. Journal of Clinical Psychology, 67(2), 155–165. https://doi.org/10.1002/jclp.20759

Wolf, J. (2017). The importance of psychotherapists’ feminist identification. Psychotherapy Bulletin, 52(2), 34–38.

Το άρθρο Πώς οι ιδεολογικές πεποιθήσεις των θεραπευτών επηρεάζουν τη θεραπεία των ανδρών εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.

Ο οδηγός της BPS για την Ανδρική Ψυχική Υγεία, στα Ελληνικά

Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας — Fri, 20 Feb 2026 11:25:26 +0000

Με ιδιαίτερη χαρά ανακοινώνουμε ότι το έγγραφο κατευθυντήριων γραμμών της British Psychological Society (BPS) με τίτλο «Psychological interventions to help male adults», είναι πλέον επίσημα διαθέσιμο στα Ελληνικά.

Ιστορικά, η ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση σπάνια εστιάζει στις έμφυλες διαφορές όσον αφορά την αναζήτηση βοήθειας και την έκφραση των συναισθημάτων. Όπως αναφέρει το έγγραφο, η θεραπεία συχνά δεν είναι προσαρμοσμένη στον τρόπο που οι άνδρες επικοινωνούν ή επεξεργάζονται τα βιώματά τους, με αποτέλεσμα πολλοί να εγκαταλείπουν τη διαδικασία ή να θεωρούνται «δύσκολοι» πελάτες.

Το κείμενο αυτό, συντεταγμένο από κορυφαίους ακαδημαϊκούς όπως ο Dr. John Barry και ο Martin Seager, προσφέρει πρακτικές κατευθύνσεις στους ειδικούς ψυχικής υγείας, βοηθώντας τους να κατανοήσουν τα «άτυπα» συμπτώματα της ανδρικής κατάθλιψης (όπως ο θυμός, η ευερεθιστότητα και η απομόνωση) και να προσαρμόσουν τις παρεμβάσεις τους.

Η απόδοση στα ελληνικά και η επιμέλεια πραγματοποιήθηκε από τον Γιώργο Παπαμανωλιουδάκη, σε συνεργασία με την BPS και τους συγγραφείς του πρωτοτύπου. Για εμάς, ο οδηγός αυτός αποτελεί θεμέλιο λίθο της κλινικής μας προσέγγισης και βασικό ανάγνωσμα για κάθε επαγγελματία που ασκεί θεραπευτικό έργο.

Το έντυπο βρίσκεται δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα της BPS ->

ΑΝΟΙΓΜΑ

Το άρθρο Ο οδηγός της BPS για την Ανδρική Ψυχική Υγεία, στα Ελληνικά εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.