Πληροφορίες Αρχεία - Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας

Παραβλέπουμε τις ανάγκες των ανδρών στην ψυχοθεραπεία;

Γιώργος Παπαμανωλιουδάκης — Mon, 20 Jul 2026 09:29:26 +0000

Σχεδόν το 75% των αυτοκτονιών παγκοσμίως αφορά άνδρες, ωστόσο αναζητούν ψυχολογική υποστήριξη πολύ λιγότερο συχνά από τις γυναίκες. Είναι η συζήτηση για τα συναισθήματα κάτι που απωθεί το ανδρικό φύλο ή μήπως το ίδιο το θεραπευτικό σύστημα έχει φτιαχτεί με τρόπο που αγνοεί τις ανάγκες του;

Η ποιοτική μελέτη των Katie Holloway, Martin Seager και John A. Barry (2019), με τίτλο “Are clinical psychologists, psychotherapists and counsellors overlooking the needs of their male clients?” (δημοσιευμένη στο Psychotherapy Section Review), προσπαθεί να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα. Οι ερευνητές πήραν συνεντεύξεις από 20 έμπειρους ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές και συμβούλους.

Η μελέτη κατέληξε σε ένα κεντρικό συμπέρασμα που περιγράφει μία βασική διαφορά στη θεραπευτική προσέγγιση: είτε λόγω φύσης είτε λόγω ανατροφής, οι άνδρες αναζητούν μια γρήγορη λύση, ενώ οι γυναίκες θέλουν να εξερευνήσουν βαθύτερα τα ζητήματά τους.

Γιατί η άμεση εστίαση στο συναίσθημα μπορεί να απομακρύνει τους άνδρες

Ένα σημαντικό εύρημα της έρευνας είναι η έννοια της «πύλης εισόδου» στη θεραπευτική διαδικασία. Οι έμπειροι θεραπευτές επεσήμαναν ότι οι άνδρες και οι γυναίκες ξεκινούν τη θεραπεία από διαφορετική αφετηρία:

Οι άνδρες έρχονται συχνά στη θεραπεία παρουσιάζοντας προβλήματα που σχετίζονται με την εργασία ή την καριέρα τους. Αυτό λειτουργεί σαν ένα σκληρό εξωτερικό κέλυφος που προστατεύει τα βαθύτερα συναισθηματικά τους ζητήματα.
Αν ο θεραπευτής ξεκινήσει αμέσως με ερωτήσεις όπως «πώς σε κάνει να νιώθεις αυτό;», είναι πολύ πιθανό να πιέσει άθελά του τον άνδρα θεραπευόμενο και να τον οδηγήσει στο να διακόψει γρήγορα τις συνεδρίες.
Αντίθετα, αν ο θεραπευτής ξεκινήσει με πιο «έμμεσες» συμπεριφορικές πρακτικές παρεμβάσεις που εστιάζουν στη λύση του προβλήματος, ο άνδρας δεσμεύεται πολύ πιο εύκολα στη θεραπευτική σχέση.

Παρόλο που οι ανάγκες των ανδρών και των γυναικών μπορεί να «συγκλίνουν αργότερα στη θεραπεία – με τους άνδρες να είναι πιο έτοιμοι να επεξεργαστούν βαθιά συναισθήματα – ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να ανοίξει η πόρτα της θεραπείας διαφέρει σημαντικά.

Η Γλώσσα και η ευελιξία του θεραπευτή

Η μελέτη, τονίζει ότι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας και οι ίδιοι οι θεραπευτές πρέπει να προσαρμοστούν στις ανάγκες των ανδρών και όχι το αντίστροφο.

Μερικές από τις προσαρμογές αποτελούν:

Πολλοί θεραπευτές είναι προσκολλημένοι στην ιδέα ότι ο ιδανικός θεραπευόμενος είναι εκείνος που μιλάει εύκολα για τα συναισθήματά του και επιζητά την ενδοσκόπηση. Αυτό το μοντέλο, όμως, ευνοεί παραδοσιακά τις γυναίκες.
Η χρήση της κατάλληλης γλώσσας μπορεί να κάνει τη διαφορά. Για παράδειγμα, ορισμένοι θεραπευτές ανέφεραν ότι αποφεύγουν τη λέξη «κλάμα» και προτιμούν όρους όπως «συναισθηματική εκτόνωση» ή «απελευθέρωση». Αντίστοιχα, η ίδια η θεραπεία μπορεί να παρουσιαστεί στους άνδρες ως «στρατηγικές ζωής».

Το παράδοξο των θεραπευτών: γνωστική ασυμφωνία και προκατάληψη βήτα

Ένα ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης αφορά τη στάση των ίδιων των επαγγελματιών ψυχικής υγείας.

Παρόλο που και οι 20 συμμετέχοντες θεραπευτές περιέγραψαν λεπτομερώς τουλάχιστον μία σημαντική διαφορά μεταξύ των φύλων στη θεραπεία, η συντριπτική πλειονότητα (το 80% με 85% του δείγματος, δηλαδή 17 στους 20) δίσταζε να αποδώσει αυτές τις διαφορές στο φύλο. Συχνά χρησιμοποιούσαν εκφράσεις όπως «είναι μια τεράστια γενίκευση, αλλά…» ή προσπαθούσαν να αποδώσουν τις διαφορές αποκλειστικά στην προσωπικότητα ή την κουλτούρα του ατόμου.

Οι ερευνητές εξηγούν αυτό το παράδοξο μέσα από δύο έννοιες:

Γνωστική Ασυμφωνία: Οι θεραπευτές βιώνουν μια εσωτερική σύγκρουση, όπως περιγράφει η θεωρία του Festinger (1962). Από τη μία πλευρά, η καθημερινή κλινική τους εμπειρία τούς δείχνει ξεκάθαρα ότι οι άνδρες και οι γυναίκες λειτουργούν διαφορετικά στη συνεδρία. Από την άλλη πλευρά, η ακαδημαϊκή τους εκπαίδευση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην Υπόθεση των Έμφυλων Ομοιοτήτων της Hyde (2005), η οποία υποστηρίζει ότι τα φύλα είναι σχεδόν πανομοιότυπα ψυχολογικά.
Προκατάληψη Βήτα: Πρόκειται για την τάση να αγνοούμε ή να υποβαθμίζουμε τις διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα, μια έννοια που ανέλυσαν οι Hare-Mustin και Marecek (1988). Στη θεωρία, η προσέγγιση αυτή προωθείται ως «ουδετερότητα ως προς το φύλο» με σκοπό την ισότητα. Στην πράξη, όμως, η προκατάληψη βήτα λειτουργεί εις βάρος των ανδρών. Όταν οι θεραπευτικές υπηρεσίες σχεδιάζονται με βάση ένα υποτιθέμενο «ουδέτερο» πρότυπο – το οποίο όμως ιστορικά έχει διαμορφωθεί γύρω από τις γυναικείες προτιμήσεις για λεκτική και συναισθηματική επικοινωνία – οι άνδρες αναγκάζονται να προσαρμοστούν σε ένα σύστημα που δεν ταιριάζει στον δικό τους τρόπο επικοινωνίας και επίλυσης προβλημάτων..

Γιατί αυτό έχει σημασία;

Αν θέλουμε να ενθαρρύνουμε τους άνδρες να αναζητήσουν βοήθεια, πρέπει να προσφέρουμε υπηρεσίες φιλικές προς αυτούς.

Ο παραδοσιακός ανδρικός ρόλος, που προωθεί τη στωικότητα, την προστασία και την προσφορά προς την οικογένεια (Seager et al., 2014), δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προβληματικός ή ως η αποκλειστική αιτία των ψυχολογικών προβλημάτων των ανδρών. Αντίθετα, μπορεί να αξιοποιηθεί θετικά μέσα στη θεραπεία. Μια προσέγγιση προσανατολισμένη στη λύση, που χρησιμοποιεί πρακτικά εργαλεία και σέβεται τον ανδρικό τρόπο επικοινωνίας, μπορεί να κάνει τη διαφορά και να σώσει ζωές.

Holloway, K., Seager, M., & Barry, J. A. (2019). Are clinical psychologists, psychotherapists and counsellors overlooking the needs of their male clients? Psychotherapy Section Review, 63(Spring), 60–76. https://ssrn.com/abstract=3835494

Hare-Mustin, R. T., & Marecek, J. (1988). The meaning of difference: Gender theory, postmodernism, and psychology. American Psychologist, 43(6), 581. https://doi.org/10.1037/0003-066X.43.6.455

Hyde, J. S. (2005). The gender similarities hypothesis. American Psychologist, 60(6), 581–592. https://doi.org/10.1037/0003-066X.60.6.581

Seager, M., Sullivan, L., & Barry, J. A. (2014). Gender-Related Schemas and Suicidality: Validation of the Male and Female Traditional Gender Scripts Questionnaires. New Male Studies, 3(3), 34–54.

Το άρθρο Παραβλέπουμε τις ανάγκες των ανδρών στην ψυχοθεραπεία; εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.

Πώς οι ιδεολογικές πεποιθήσεις των θεραπευτών επηρεάζουν τη θεραπεία των ανδρών

Γιώργος Παπαμανωλιουδάκης — Sun, 19 Jul 2026 06:17:27 +0000

Όταν ένας άνδρας αποφασίζει να περάσει την πόρτα ενός ψυχοθεραπευτή, φέρνει μαζί του το άγχος, τις δυσκολίες του και την ανάγκη για υποστήριξη. Τι φέρνει όμως μαζί του ο ίδιος ο θεραπευτής;

Η μελέτη των Barry, Liddon, Walker, & Seager (2021), με τίτλο “How therapists work with men is related to their views on masculinity, patriarchy, and politics”, αποκαλύπτει ότι οι προσωπικές, πολιτικές και κοινωνικές απόψεις των θεραπευτών για τον ανδρισμό και την πατριαρχία παίζουν καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν τους άνδρες θεραπευόμενους.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ένα δείγμα 107 έμπειρων επαγγελματιών ψυχικής υγείας (με μέσο όρο ηλικίας τα 47.1 έτη και περίπου 12.1 χρόνια προϋπηρεσίας) και τα ευρήματά της παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Οι 3 προσεγγίσεις στη θεραπεία των ανδρών

Οι ερευνητές ζήτησαν από τους θεραπευτές να περιγράψουν πώς δουλεύουν με τους άνδρες. Μέσα από τις απαντήσεις τους, αναδείχθηκαν τρεις βασικές κατηγορίες προσέγγισης:

Η ανδρο-φιλική προσέγγιση: Οι θεραπευτές αυτοί γνωρίζουν ότι οι άνδρες έχουν συχνά διαφορετικές προτιμήσεις (π.χ. προτιμούν την άμεση επίλυση προβλημάτων και πρακτικές λύσεις αντί για τη συνεχή εστίαση στα συναισθήματα) και προσαρμόζουν τη θεραπεία στα μέτρα τους.
Η ουδέτερη ως προς το φύλο προσέγγιση: Αυτοί οι επαγγελματίες πιστεύουν ότι άνδρες και γυναίκες πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο στη θεραπεία, χωρίς καμία διάκριση ή προσαρμογή.
Η αντι-πατριαρχική προσέγγιση: Οι θεραπευτές αυτοί βλέπουν τα προβλήματα των ανδρών ως άμεσο αποτέλεσμα της κοινωνικοποίησής τους σε έναν «πατριαρχικό» κόσμο και θεωρούν ότι ο ανδρισμός είναι κυρίως ένα κοινωνικό κατασκεύασμα που πρέπει να αναδιαμορφωθεί.

Πώς οι απόψεις για την πολιτική και το φύλο συνδέονται με τη θεραπεία;

Η μελέτη έδειξε μια ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στις πεποιθήσεις των θεραπευτών και στο πώς επιλέγουν να δουλέψουν. Συγκεκριμένα, οι θεραπευτές που ακολουθούν την ανδρο-φιλική (male-friendly) προσέγγιση:

Είναι λιγότερο πιθανό να είναι αριστερών πολιτικών πεποιθήσεων ή να αυτοπροσδιορίζονται ως φεμινιστές.
Δεν πιστεύουν ότι ο ανδρισμός είναι απλώς ένα «κοινωνικό κατασκεύασμα», αλλά αναγνωρίζουν ότι η βιολογία (π.χ. ορμόνες όπως η τεστοστερόνη, η εξέλιξη) παίζει επίσης σημαντικό ρόλο.
Είναι λιγότερο πιθανό να συμφωνήσουν με τη θεωρία ότι η πατριαρχία κρατάει τις γυναίκες πίσω στην εποχή μας
Δηλώνουν σε μεγάλο ποσοστό ότι η εκπαίδευση που έλαβαν στο πανεπιστήμιο δεν ήταν φιλική προς τους άνδρες και δεν τους προετοίμασε σωστά για τις ανάγκες των ανδρών πελατών.

Η παράμετρος της ηλικίας και της εμπειρίας

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας αφορά το προφίλ των θεραπευτών που επιλέγουν την αντι-πατριαρχική προσέγγιση.

Οι θεραπευτές αυτοί ήταν σημαντικά νεότεροι σε ηλικία (μέσος όρος τα 28 έτη) και είχαν πολύ μικρή εμπειρία στο επάγγελμα (μόλις 2.25 χρόνια προϋπηρεσίας), σε σύγκριση με τους πιο έμπειρους συναδέλφους τους που προτιμούσαν την ανδρο-φιλική ή την ουδέτερη προσέγγιση.

Αυτό υποδηλώνει ότι οι νεότερες γενιές θεραπευτών επηρεάζονται περισσότερο από σύγχρονες κοινωνικοπολιτικές θεωρίες κατά τη διάρκεια των σπουδών τους.

Γιατί αυτό έχει σημασία για τους θεραπευόμενους;

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης αγγίζει την ουσία της ψυχοθεραπείας: τη θεραπευτική συμμαχία (τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου).

Οι άνδρες ήδη δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια και εμφανίζουν υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών. Αν ένας άνδρας που αντιμετωπίζει προβλήματα νιώσει ότι ο θεραπευτής του χρησιμοποιεί τη συνεδρία για να κάνει «πολιτικό κήρυγμα», να κατηγορήσει τον ανδρισμό του ως «τοξικό» ή να του αποδώσει «πατριαρχικά προνόμια» που ο ίδιος δεν αισθάνεται ότι έχει (ειδικά αν είναι άνεργος, άστεγος ή θύμα ενδοοικογενειακής βίας), είναι πολύ πιθανό να εγκαταλείψει τη θεραπεία απογοητευμένος.

Το μάλλον αυτονόητο συμπέρασμα

Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι η ψυχοθεραπεία πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε ιδεολογίες. Για να βοηθήσουμε πραγματικά τους άνδρες, οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας πρέπει να προσφέρουν επιλογές που σέβονται την ταυτότητά τους, χωρίς να προσπαθούν να τους επιβάλουν συγκεκριμένες πολιτικές κοσμοθεωρίες.

Ένας απαραίτητος οδηγός για τους ειδικούς ψυχικής υγείας

Η μετάβαση από τα ερευνητικά δεδομένα στην καθημερινή κλινική πράξη διευκολύνεται σημαντικά όταν έχουμε πρόσβαση σε έγκυρα επιστημονικά εργαλεία. Στο πλαίσιο αυτό, μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πηγή μελέτης για τους ειδικούς ψυχικής υγείας στη χώρα μας είναι το Έγγραφο Ενημέρωσης της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (BPS) με τίτλο «Ψυχολογικές παρεμβάσεις για την υποστήριξη των ανδρών», το οποίο μεταφράσαμε και μπορείτε να διαβάσετε εδώ

BPS – Ψυχολογɩκές παρεμβάσεɩς γɩα την υποστήρɩξη των ανδρών Λήψη

Barry, J. A., Liddon, L., Walker, R., & Seager, M. (2021). How therapists work with men is related to their views on masculinity, patriarchy, and politics. Psychreg Journal of Psychology, 5(1), 50–64.

Del Re, A. C., Flückiger, C., Horvath, A. O., Symonds, D., & Wampold, B. E. (2012). Therapist effects in the therapeutic alliance–outcome relationship: A partner-file meta-analysis. Journal of Clinical Psychology, 68(10), 1011–1025. https://doi.org/10.1002/jclp.21880

Swift, J. K., Callahan, J. L., & Vollmer, B. M. (2011). Preferences. Journal of Clinical Psychology, 67(2), 155–165. https://doi.org/10.1002/jclp.20759

Wolf, J. (2017). The importance of psychotherapists’ feminist identification. Psychotherapy Bulletin, 52(2), 34–38.

Το άρθρο Πώς οι ιδεολογικές πεποιθήσεις των θεραπευτών επηρεάζουν τη θεραπεία των ανδρών εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.

Οδηγός για άνδρες: Πώς να επιλέξεις Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπευτή

Γιώργος Παπαμανωλιουδάκης — Thu, 16 Jul 2026 15:42:09 +0000

Το να πάρεις την απόφαση να μιλήσεις σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας είναι ένα μεγάλο, συχνά δύσκολο, πρώτο βήμα. Αμέσως μετά, όμως, ακολουθεί μια εξίσου σημαντική ερώτηση: «πώς βρίσκω τον κατάλληλο επαγγελματία;»

Αρκετοί άνδρες εγκαταλείπουν την προσπάθεια σε αυτό ακριβώς το σημείο. Σκέφτονται ότι θα βρεθούν απέναντι σε κάποιον που «δεν τους πιάνει», που ίσως τους κρίνει, που δεν θα κατανοεί τις ιδιαίτερες πιέσεις που βιώνουν ή που θα εστιάσει σε θεωρίες αντί για πρακτικές λύσεις.

Τι σημαίνει «κατάλληλος» θεραπευτής;

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι σημαντικό: «κατάλληλος θεραπευτής» δεν σημαίνει απαραίτητα άνδρας θεραπευτής. Γυναίκες θεραπεύτριες μπορεί να είναι εξαιρετικά αποτελεσματικές με άνδρες θεραπευόμενους, όπως και το αντίστροφο.

Το «Male-friendly» (φιλικός ή κατάλληλος για άνδρες) αφορά την προσέγγιση και τη στάση, όχι το φύλο.

Ένας θεραπευτής κατάλληλος για άνδρες:

Κατανοεί τις ανδρικές προκλήσεις και αναγνωρίζει τις μοναδικές κοινωνικές πιέσεις που βιώνουν οι άνδρες (π.χ. η προσδοκία να είναι “δυνατοί”, να μην εκφράζουν αδυναμία, η πίεση στην καριέρα, οι ευθύνες ως πατέρες).
Δεν αντιμετωπίζει την αρρενωπότητα ή τα παραδοσιακά ανδρικά χαρακτηριστικά (όπως η ανάγκη για δράση, η λογική σκέψη, η επιθυμία για αυτονομία) ως κάτι «τοξικό» ή παθολογικό που πρέπει να «διορθωθεί».
Είναι πρακτικός και εστιάζει σε λύσεις. Ενώ η διερεύνηση του παρελθόντος είναι χρήσιμη, πολλοί άνδρες λειτουργούν καλύτερα όταν η θεραπεία έχει σαφείς, πρακτικούς στόχους στο «εδώ και τώρα».
Είναι άνετος με «δύσκολα» θέματα και δεν φοβάται να μιλήσει ανοιχτά για θυμό, σεξουαλικότητα, εθισμούς, φιλοδοξίες ή αποτυχίες, χωρίς να κρίνει.
Εκπέμπει αυθεντικότητα και προσεγγίζει τη διαδικασία με ειλικρίνεια, όντας ο πραγματικός του εαυτός. Αποφεύγει τόσο την αυστηρή, απρόσωπη απόσταση του «ειδικού», όσο και την τεχνητή, προσποιητή στοργή που μοιάζει με ρόλο.

Τι να Προσέξεις 🚩

Το κριτήριό σου μετράει. Αν νιώθεις ότι μιλάτε άλλη γλώσσα ή ότι η προσέγγισή του δεν σου ταιριάζει, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάνει άσχημα τη δουλειά του, αλλά ίσως να μην είναι το σωστό «ταίριασμα» για σένα.

Μερικές ενδείξεις ότι ένας θεραπευτής μπορεί να μην είναι κατάλληλος για εσένα:

Νιώθεις ότι πρέπει να «απολογηθείς» για τις σκέψεις, τα συναισθήματα ή την ταυτότητά σου.
Χρησιμοποιεί όρους όπως «τοξική αρρενωπότητα» για να περιγράψει γενικά τους άνδρες ή τις δικές σου συμπεριφορές, αντί να εστιάσει στο συγκεκριμένο πρόβλημα.
Εστιάζει περισσότερο σε θεωρίες παρά σε εσένα και αισθάνεσαι ότι σε βάζει σε «κουτάκια» – ή ότι η συζήτηση αφορά περισσότερο κοινωνικές θεωρίες παρά την προσωπική σου εμπειρία.
Αποφεύγει τους πρακτικούς στόχους. Αν ψάχνεις για συγκεκριμένες στρατηγικές και ο θεραπευτής επιμένει μόνο σε αφηρημένη ανάλυση, η χημεία μπορεί να μη ταιριάζει.

Τι να Αναζητήσεις ✅

Από την άλλη, υπάρχουν ξεκάθαρες θετικές ενδείξεις από νωρίς:

Αισθάνεσαι ότι σε ακούει πραγματικά και δεν βιάζεται να βγάλει συμπεράσματα. Δεν σε διακόπτει και θυμάται λεπτομέρειες που του είπες.
Η προσέγγιση είναι συνεργατική και νιώθεις ότι δουλεύετε μαζί σαν ομάδα για να λύσετε ένα πρόβλημα, αντί να σου κάνει «διάλεξη».
Εστιάζει στους δικούς σου στόχους. Σε ρωτάει “Τι θα ήθελες να πετύχεις;” και «Πώς θα ξέρουμε ότι φτάνουμε εκεί;».
Έχει εμπειρία με ανδρικά θέματα και φαίνεται άνετος και γνώστης όταν συζητάτε θέματα που αφορούν ειδικά τους άνδρες.
Είναι διαφανής για τα διαπιστευτήριά του. Έχει νόμιμη άδεια άσκησης επαγγέλματος, επιστημονική επάρκεια και ξεκάθαρη μεταπτυχιακή κατάρτιση στην ψυχοθεραπεία. Η γνώση και η εκπαίδευσή του σου δίνουν την ασφάλεια ότι βρίσκεσαι στα σωστά χέρια.
Νιώθεις σχετικά άνετα. Αυτό είναι το πιο σημαντικό. Αισθάνεσαι μια βασική ασφάλεια να είσαι ο εαυτός σου, ακόμα κι αν συζητάτε για δύσκολα θέματα.

Οι Σωστές Ερωτήσεις

Μην φοβάσαι να πάρεις «συνέντευξη» από έναν υποψήφιο θεραπευτή. Είναι δικαίωμά σου. Μπορείς να κάνεις αυτές τις ερωτήσεις στο τηλέφωνο, μέσω email ή στην πρώτη συνάντηση γνωριμίας:

«Ποια είναι η εμπειρία σας με άνδρες θεραπευόμενους;»

«Ποια είναι η θεραπευτική σας προσέγγιση;» (Ψάξε για απαντήσεις που σου ταιριάζουν. Είναι πρακτική; Εστιάζει σε στόχους; Είναι Γνωσιακή-Συμπεριφορική; Ψυχοδυναμική;)

«Πώς βλέπετε τον ρόλο της αρρενωπότητας στη θεραπεία;” (Μια πολύ καλή ερώτηση για να δεις τη στάση του).

Αν έχεις συγκεκριμένο θέμα: «Πώς θα δουλεύαμε πρακτικά πάνω στο [π.χ. άγχος μου / πρόβλημα στις σχέσεις μου / θέμα με τον θυμό;»

Η Σχέση είναι το Κλειδί

Οι τεχνικές, τα πτυχία και οι θεωρίες έχουν τη σημασία τους. Όμως, η έρευνες δείχνουν σταθερά ότι ο νούμερο ένα παράγοντας που καθορίζει την επιτυχία της θεραπείας είναι η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης.

Με απλά λόγια: Η «χημεία» μετράει.

Πρέπει να αισθάνεσαι ότι αυτός ο άνθρωπος είναι με το μέρος σου. Το να βρείς τον σωστό θεραπευτή μπορεί να πάρει λίγο χρόνο. Μη συμβιβαστείς με την πρώτη επιλογή αν δεν νιώθεις σίγουρος. Η ψυχική σου υγεία αξίζει τον κατάλληλο σύμμαχο.

Οδηγός για άνδρες: Πώς να επιλέξεις Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπευτή

Κατεβάστε σε PDF

Συμπληρώστε το email σας

Addis, M. E., & Mahalik, J. R. (2003). Men, masculinity, and the contexts of help seeking. American Psychologist, 58(1), 5–14. https://doi.org/10.1037/0003-066X.58.1.5

Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340. https://doi.org/10.1037/pst0000172

IronShrink. (2021). How to search for male-friendly therapists. https://ironshrink.com/2021/08/how-to-find-a-male-friendly-therapist/

Kiselica, M. S., & Englar-Carlson, M. (2010). Identifying, affirming, and building upon male strengths: The positive psychology/positive masculinity model of psychotherapy with boys and men. Psychotherapy: Theory, Research, Practice, Training, 47(3), 276–287. https://doi.org/10.1037/a0021159

Liddon, L., Kingerlee, R., & Barry, J. A. (2019). What are the factors that make a male-friendly therapy? In J. A. Barry, R. Kingerlee, M. Seager, & L. Sullivan (Eds.), The Palgrave handbook of male psychology and mental health (pp. 671–694). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-04384-1_32

Martin, L. A., Neighbors, H. W., & Griffith, D. M. (2013). The experience of symptoms of depression in men vs women: Analysis of the National Comorbidity Survey Replication. JAMA Psychiatry, 70(10), 1100–1106. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2013.1985

Seager, M., & Barry, J. (2023). Ψυχολογικές παρεμβάσεις για την υποστήριξη των ανδρών: Έγγραφο ενημέρωσης (Γ. Παπαμανωλιουδάκης, Μετάφρ.). The British Psychological Society. – LINK

Η χρήση του αρσενικού γένους γίνεται αποκλειστικά χάριν συντομίας και ροής του λόγου, αποφεύγοντας πολυσύνθετους τύπους (π.χ. «ο/η»). Οι όροι αφορούν ισότιμα άνδρες και γυναίκες επαγγελματίες.

Το άρθρο Οδηγός για άνδρες: Πώς να επιλέξεις Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπευτή εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.

Χτίζοντας σώμα και ψυχή: Ο ρόλος της γυμναστικής στην ψυχική υγεία του άνδρα

Θάνος Γιαννουσάς — Sun, 04 Jan 2026 06:38:56 +0000

Στον κόσμο της ανδρικής ψυχολογίας, συχνά μιλάμε για πίεση, στρες, αυτοεκτίμηση και την ανάγκη να είμαστε «δυνατοί». Ως γυμναστής με χρόνια εμπειρίας, βλέπω καθημερινά πώς η σωματική άσκηση δεν είναι απλώς ένα εργαλείο για μυς και φυσική κατάσταση – είναι ένας από τους πιο ισχυρούς συμμάχους της ψυχικής υγείας.

Δεν είμαι ψυχολόγος, δεν παρέχω θεραπεία, αλλά μέσα από το γυμναστήριο παρατηρώ και βοηθώ άντρες να χτίζουν όχι μόνο σώμα, αλλά και ψυχική ανθεκτικότητα. Η γυμναστική και η ψυχολογία δεν είναι δύο ξεχωριστοί κόσμοι· αλληλοεπιδρούν βαθιά, συμπληρώνει η μία την άλλη και μαζί δημιουργούν έναν πιο υγιή και ανθεκτικό άντρα.

«Μελέτες δείχνουν ότι η άσκηση μπορεί να έχει παρόμοια οφέλη με τα αντικαταθλιπτικά σε ήπιες και μέτριες περιπτώσεις κατάθλιψης, αλλά πάντα ως συμπληρωματικό εργαλείο και όχι ως αντικατάσταση της θεραπείας.»

Η Βιολογική Σύνδεση

Όταν γυμναζόμαστε, το σώμα απελευθερώνει μια σειρά από ορμόνες και νευροδιαβιβαστές που επηρεάζουν άμεσα τη διάθεσή μας. Οι ενδορφίνες, οι γνωστές «ορμόνες της ευτυχίας», μειώνουν την αίσθηση του πόνου και δημιουργούν ευφορία – γι’ αυτό πολλοί λένε ότι μετά την προπόνηση νιώθουν τις σκέψεις τους πιο καθαρές και λιγότερο πιεστικές.

Παράλληλα, η άσκηση αυξάνει τα επίπεδα σεροτονίνης και ντοπαμίνης, ουσιών που ρυθμίζουν τη διάθεση και την κινητοποίηση. Επιπλέον, η τακτική γυμναστική προάγει τη νευρογένεση – δηλαδή τη δημιουργία νέων νευρώνων – στον ιππόκαμπο, την περιοχή του εγκεφάλου που εμπλέκεται στη μνήμη και τη ρύθμιση των συναισθημάτων. Αυτό συμβαίνει μέσω της αύξησης του παράγοντα BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor), που λειτουργεί σαν «λίπασμα» για τον εγκέφαλο.

Μια κλασική μετα-ανάλυση 29 μελετών (Szuhany et al., 2015) έδειξε ότι τόσο μια μεμονωμένη συνεδρία άσκησης όσο και η τακτική προπόνηση αυξάνουν σημαντικά τα επίπεδα BDNF. Πιο πρόσφατα, έρευνες (2022) έδειξαν ότι η προπόνηση με βάρη έχει την ισχυρότερη επίδραση στην αύξηση BDNF, ακολουθούμενη από τη διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης (HIIT).

«Ως προπονητής, δεν συνταγογραφώ φάρμακα, αλλά βλέπω άντρες που έρχονται κουρασμένοι και απογοητευμένοι να φεύγουν με καθαρότερο μυαλό και μεγαλύτερη αισιοδοξία»

Ο ρόλος της Τεστοστερόνης

Η Ορμόνη της Δύναμης και της Ψυχικής Ισορροπίας

Πολλοί άντρες συνδέουν την τεστοστερόνη με μυς, λίμπιντο και «ανδρισμό», αλλά παίζει κρίσιμο ρόλο και στην ψυχική υγεία. Χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης συνδέονται συχνά με κόπωση, ευερεθιστότητα, χαμηλή διάθεση και άγχος. Μελέτες δείχνουν ότι άντρες με hypogonadism (χαμηλή τεστοστερόνη) έχουν υψηλότερο κίνδυνο για καταθλιπτικά συμπτώματα, ενώ η θεραπεία με τεστοστερόνη συχνά βελτιώνει τη διάθεση, μειώνει το άγχος και αυξάνει την ενέργεια.

Η καλή είδηση; Η γυμναστική, ιδιαίτερα η προπόνηση με βάρη και οι πολυαρθρικές ασκήσεις (όπως squats, deadlifts, bench press), αυξάνει φυσικά τα επίπεδα τεστοστερόνης. Meta-αναλύσεις επιβεβαιώνουν ότι η προπόνηση με αντιστάσεις προκαλεί οξείες αυξήσεις τεστοστερόνης, βοηθώντας στην καταπολέμηση της χρόνιας κόπωσης που βλέπω σε πολλούς πελάτες.

Μείωση Στρες και Άγχους – Το Γυμναστήριο ως «Αποτοξίνωση»

Το σύγχρονο ανδρικό στρες – δουλειά, οικογένεια, οικονομικές πιέσεις – ενεργοποιεί συνεχώς το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, αυξάνοντας την κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες. Χρόνια υψηλή κορτιζόλη οδηγεί σε εξάντληση, αϋπνία, ευερεθιστότητα και ακόμα και στυτική δυσλειτουργία.

Η άσκηση λειτουργεί ως φυσικός «ρυθμιστής». Μέσα σε 30 λεπτά μέτριας ή έντονης προπόνησης, τα επίπεδα κορτιζόλης πέφτουν σημαντικά, ενώ η έντονη άσκηση μπορεί να μειώσει την απόκριση κορτιζόλης σε επόμενους στρεσογόνους παράγοντες. Ιδιαίτερα οι ασκήσεις με βάρη και η υψηλής έντασης interval training (HIIT) βοηθούν το σώμα να «καίει» το περιττό στρες. Πολλοί ασκούμενοι μου λένε: «Μετά την προπόνηση, τα προβλήματα φαίνονται μικρότερα». Στην κοινωνία μας, η ανδρική αξία συχνά συνδέεται με τη δύναμη, την απόδοση και την εμφάνιση. Όταν ένας άντρας νιώθει ότι «δεν τα καταφέρνει» – είτε στη δουλειά είτε στις σχέσεις – η αυτοεκτίμησή του πλήττεται. Η γυμναστική προσφέρει απτά, μετρήσιμα αποτελέσματα: περισσότερα κιλά στον πάγκο, καλύτερος ορισμός μυών, μεγαλύτερη αντοχή. Κάθε μικρή νίκη στην προπόνηση μεταφράζεται σε αίσθηση ελέγχου και ικανότητας.

Μελέτες δείχνουν ότι η προπόνηση με βάρη βελτιώνει σημαντικά την αυτοεκτίμηση, ιδιαίτερα μέσω βελτίωσης της εικόνας σώματος και της φυσικής ικανότητας. Δεν μιλάμε για ναρκισσισμό ή υπερβολική εστίαση στην εμφάνιση. Μιλάμε για την αίσθηση ότι «μπορώ να βελτιωθώ». Αυτό μεταφέρεται και σε άλλους τομείς της ζωής: ένας άντρας που σηκώνει περισσότερα βάρη σήμερα από χτες, νιώθει πιο ικανός να αντιμετωπίσει και τις δυσκολίες έξω από το γυμναστήριο. Η τακτική γυμναστική απαιτεί πειθαρχία – να σηκωθείς νωρίς, να ακολουθήσεις πρόγραμμα, να μην τα παρατήσεις όταν πονάς. Αυτή η πειθαρχία χτίζει ψυχική ανθεκτικότητα .

Το γράφημα δείχνει πώς βελτιώνεται η διάθεση αμέσως μετά την άσκηση, η οποία διατηρείται και στα λεπτά που ακολουθούν, επιβεβαιώνοντας τη θετική επίδραση της σωματικής δραστηριότητας στην ψυχική ευεξία.

Κοινωνική Διάσταση: Το Γυμναστήριο ως Χώρος Σύνδεσης

Πολλοί άνδρες δεν εκφράζονται άνετα μέσα από την κλασική συζήτηση «πρόσωπο με πρόσωπο», καθώς συχνά προτιμούν τη «γλώσσα της δράσης». Το γυμναστήριο προσφέρει ακριβώς αυτό: έναν φυσικό χώρο σύνδεσης όπου η επικοινωνία προκύπτει αβίαστα μέσα από την κοινή δραστηριότητα.

Η προπόνηση δίπλα σε άλλους, η ανταλλαγή συμβουλών και η αμοιβαία ενθάρρυνση, δημιουργούν ισχυρούς δεσμούς. Όπως αναφέρει και η βιβλιογραφία, οι άνδρες συχνά προτιμούν την επικοινωνία «ώμο με ώμο» (κάνοντας κάτι μαζί) παρά «πρόσωπο με πρόσωπο». Πολλές φιλίες και υποστηρικτικά δίκτυα ξεκινούν από τον πάγκο ή τον διάδρομο.

Σε ομάδες ή personal training, ο γυμναστής γίνεται ένας έμπιστος σύμβουλος – όχι ψυχολόγος, αλλά κάποιος που ακούει, ενθαρρύνει και βοηθάει να ξεπεραστούν εμπόδια. Έχω δει άντρες να ανοίγονται περισσότερο μετά από μια σκληρή προπόνηση παρά σε οποιαδήποτε άλλη κατάσταση.

Η εικόνα δείχνει τη σύνδεση της σωματικής άσκησης με τη λειτουργία του εγκεφάλου, αναδεικνύοντας τον ρόλο της στην ενίσχυση της συγκέντρωσης και στη ρύθμιση του στρες

Λίγες πρακτικές συμβουλές

Ξεκίνα χαλαρά : 3 προπονήσεις την εβδομάδα, 30-45 λεπτά βάρη. Βρες με τον γυμναστή σου ένα πρόγραμμα που σου αρέσει και μείνε σε αυτό. Θα βλέπεις τις αλλαγές πάνω σου και μέσα σου και αυτό θα σου δώσει ώθηση (αυξηση BDNF & τεστοστερόνης).
Βάλε στόχο για 8,000 βήματα μέσα στην ημέρα. Σαν νούμερο ίσως φαίνεται μεγάλο αλλά δεν είναι. Υπόψιν, μετράνε και τα βήματα που κάνεις στη δουλειά.
Ενίσχυσε την προσπάθειά σου: Καλός ύπνος, σωστή διατροφή (περιόρισε την ζάχαρη), φάε γεύματα υψηλά σε πρωτεΐνη.

Ο πίνακας παρουσιάζει πώς καθημερινές συνήθειες επηρεάζουν βασικούς νευροδιαβιβαστές (σεροτονίνη, ντοπαμίνη, οξυτοκίνη). Γίνεται σαφές ότι η άσκηση αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς φυσικούς τρόπους ρύθμισης της ψυχικής διάθεσης

Η γυμναστική δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία.

Είναι όμως είναι ένα ισχυρό, προσιτό εργαλείο που κάθε άντρας μπορεί να χρησιμοποιήσει για να ενισχύσει την ψυχική του υγεία, όπως αποδεικνύουν πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες. Ως γυμναστής, βλέπω καθημερινά πώς το να ιδρώνεις, να πιέζεσαι και να βελτιώνεσαι σωματικά μεταμορφώνει και το πώς νιώθεις μέσα σου. Το σώμα και το μυαλό δεν είναι ξεχωριστά – είναι ένα. Φρόντισε το σώμα σου και το μυαλό σου θα σε ευγνωμονεί.

Booth, N. R., McDermott, R. C., Cheng, H. L., & Borgogna, N. C. (2019). Masculine gender role stress and self-stigma of seeking help: The moderating roles of self-compassion and self-coldness. Journal of counseling psychology, 66(6), 755.

Burns, L., Olive, L., Turner, A., Rice, S., Wrobel, A., Montgomery-Farrer, B., … & Hayley, A. (2025). The role of gender norm conformity in men’s psychological help-seeking and treatment engagement: a scoping review. Journal of Mental Health, 1-19.

Ehlman, D. C. (2022). Changes in suicide rates—United States, 2019 and 2020. MMWR. Morbidity and mortality weekly report, 71.

Heath, P. J., Brenner, R. E., Vogel, D. L., Lannin, D. G., & Strass, H. A. (2017). Masculinity and barriers to seeking counseling: The buffering role of self-compassion. Journal of counseling psychology, 64(1), 94.

Jennings, K. S., Cheung, J. H., Britt, T. W., Goguen, K. N., Jeffirs, S. M., Peasley, A. L., & Lee, A. C. (2015). How are perceived stigma, self-stigma, and self-reliance related to treatment-seeking? A three-path model. Psychiatric rehabilitation journal, 38(2), 109.

Mackenzie, C. S., Visperas, A., Ogrodniczuk, J. S., Oliffe, J. L., & Nurmi, M. A. (2019). Age and sex differences in self-stigma and public stigma concerning depression and suicide in men. Stigma and Health, 4(2), 233.

Mahalik, J. R., & Di Bianca, M. (2021). Help-seeking for depression as a stigmatized threat to masculinity. Professional Psychology: Research and Practice, 52(2), 146.

Rice, S. M., Oliffe, J. L., Kealy, D., Seidler, Z. E., & Ogrodniczuk, J. S. (2020). Men’s Help-Seeking for Depression: Attitudinal and Structural Barriers in Symptomatic Men. Journal of primary care & community health, 11, 2150132720921686. https://doi.org/10.1177/2150132720921686

Sagar-Ouriaghli, I., Godfrey, E., Bridge, L., Meade, L., & Brown, J. S. L. (2019). Improving Mental Health Service Utilization Among Men: A Systematic Review and Synthesis of Behavior Change Techniques Within Interventions Targeting Help-Seeking. American journal of men’s health, 13(3), 1557988319857009. https://doi.org/10.1177/1557988319857009

Seager, M., & Barry, J. (2022). Psychological interventions to help male adults. The British Psychological Society.

Shepherd, G., Astbury, E., Cooper, A., Dobrzynska, W., Goddard, E., Murphy, H., & Whitley, A. (2023). The challenges preventing men from seeking counselling or psychotherapy. Mental Health & Prevention, 31, 200287.

Tzouvara, V., Papadopoulos, C., & Randhawa, G. (2016). Systematic review of the prevalence of mental illness stigma within the Greek culture. International Journal of Social Psychiatry, 62(3), 292-305.

World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. World Health Organization.

Το άρθρο Χτίζοντας σώμα και ψυχή: Ο ρόλος της γυμναστικής στην ψυχική υγεία του άνδρα εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.

Η εσωτερική μάχη του άνδρα: Γιατί διστάζουμε να ζητήσουμε στήριξη;

Χρήστος Πέππας — Sun, 14 Dec 2025 08:00:00 +0000

Σύμφωνα με έρευνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, 1 στους 7 ανθρώπους παγκοσμίως αντιμετωπίζει κάποιας μορφής ψυχική νόσο και θα χρειαστεί επαγγελματική βοήθεια (WHO, 2022). Όμως η ανάγκη αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα πως κάποιος θα ζητήσει βοήθεια. Για παράδειγμα, παγκοσμίως περίπου 3 στους 4 ανθρώπους που αυτοκτονούν είναι άντρες και ταυτόχρονα οι άντρες σπάνια επισκέπτονται επαγγελματίες ψυχικής υγείας (Ehlman, 2022).

Γιατί, όμως, παρατηρείται αυτό το χάσμα μεταξύ της ανάγκης και της αναζήτησης βοήθειας; Αρχικά, ας είμαστε ρεαλιστές: υπάρχουν πρακτικά εμπόδια, όπως οι οικονομικές δυσκολίες, που περιορίζουν σημαντικά τις επιλογές ενός ατόμου. Όμως το ζήτημα βαθαίνει περισσότερο. Για πολλούς, η ψυχοθεραπεία φαντάζει ως μια διαδικασία ασαφής και αόριστη που δυσκολεύει έναν άντρα να κάνει το πρώτο βήμα χωρίς την κατάλληλη καθοδήγηση.

Πάνω σε αυτή την αβεβαιότητα συχνά “χτίζεται” δυσπιστία: είτε πρόκειται για τον φόβο μιας θεραπείας χωρίς τέλος, είτε για την πεποίθηση πως οι ειδικοί “δεν έχουν να τους προσφέρουν κάτι ουσιαστικό”, είτε ακόμη και λόγω παλαιότερων αρνητικών εμπειριών με υπηρεσίες που δεν κατάφεραν να τους προσεγγίσουν σωστά (Sagar-Ouriaghli et al., 2019; Shepherd et al., 2023). Παρόλα αυτά, πέρα από αυτά τα εξωτερικά εμπόδια, υπάρχει και ένα πιο “ύπουλο” εμπόδιο στον οποίο θα εστιάσουμε εδώ: οι εσωτερικές μας πεποιθήσεις και το κοινωνικό στίγμα, που προσπαθεί να μας πείσει ότι πρέπει να τα βγάζουμε πέρα πάντα μόνοι μας.

Κοινωνικό Στίγμα: Η έντονη κοινωνική αποδοκιμασία, η απόρριψη ή η «κηλίδωση» της φήμης ενός ατόμου (ή μιας ομάδας), επειδή διαθέτει κάποιο χαρακτηριστικό που η κοινωνία ή μια συγκεκριμένη κουλτούρα θεωρεί μειονεκτικό, ντροπιαστικό ή διαφορετικό από το «φυσιολογικό».

Ερευνητικά δεδομένα επιβεβαιώνουν σταθερά πως η ανθρώπινη ανάγκη για υποστήριξη έρχεται συχνά σε σύγκρουση με τις προσδοκίες του ανδρικού ρόλου. Όταν ένας άνδρας αντιλαμβάνεται τον ανδρισμό του ως συνώνυμο της σιωπηλής αντοχής και της καταπίεσης των συναισθημάτων, η αναζήτηση βοήθειας φαντάζει αδιανόητη. Όσο πιο έντονα ενστερνίζεται την πεποίθηση ότι οφείλει να παραμένει στωικός, άτρωτος και να στηρίζεται αποκλειστικά στον εαυτό του, τόσο απομακρύνεται από την προοπτική της επίσκεψης σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας (Lynch et al., 2018; Shepherd et al., 2023). Σε αυτό το πλαίσιο, η αναγνώριση της ανάγκης για βοήθεια βιώνεται ως απειλή ή «προδοσία» της ανδρικής ταυτότητας (Vandello & Bosson, 2013). Είναι ακριβώς αυτός ο φόβος, ότι θα κριθεί ως «αδύναμος» ή «λιγότερο άνδρας» από τον κοινωνικό του κύκλο, που τον εγκλωβίζει στη σιωπή.

Πράγματι, οι έρευνες έρχονται να επιβεβαιώσουν αυτό που πολλοί άνδρες βιώνουν σιωπηλά: υπάρχει μια βαθιά σύγκρουση ανάμεσα στην ανθρώπινη ανάγκη μας για στήριξη και στην εικόνα που έχουμε εκπαιδευτεί να προβάλλουμε. Όταν ο ανδρισμός ταυτίζεται με τη σιωπηλή αντοχή, το να ζητήσεις βοήθεια μοιάζει ακατόρθωτο. Όσο περισσότερο εγκλωβιζόμαστε στην πεποίθηση ότι οφείλουμε να είμαστε «άτρωτοι βράχοι», τόσο απομακρυνόμαστε από την υποστήριξη , επαγγελματική ή μη που θα μπορούσε να μας ανακουφίσει. Σε αυτό το πλαίσιο, η αναζήτηση θεραπείας δεν φαντάζει ως πράξη φροντίδας, αλλά ως παραδοχή ήττας. Μια «προδοσία» της ανδρικής ταυτότητας, η οποία γεννά τον φόβο ότι θα εκτεθούμε και θα κριθούμε αρνητικά στα μάτια των άλλων.

Εσωτερικευμένο Στίγμα: Η τάση ενός ατόμου, που αντιμετωπίζει ψυχολογικές δυσκολίες ή αναζητά επαγγελματική βοήθεια, να ενστερνίζεται τις αρνητικές πεποιθήσεις που αναπαράγει η κοινωνία για θέματα ψυχικής υγείας.

Οι νέοι άντρες δεν θα κρίνουν απαραίτητα τους γνωστούς τους που υποφέρουν και πιθανόν να τους ενθαρρύνουν να ζητήσουν επαγγελματική βοήθεια αλλά είναι πολύ πιό πιθανό να κρίνουν αυστηρά τον εαυτό τους όταν δυσκολεύονται. Στους νέους άντρες παραμένει βαθιά ριζωμένη η πεποίθηση ότι πρέπει να είναι δυνατοί, πως η θεραπεία είναι ήττα που θα μειώσει την αξία τους ως άντρες…ακόμα και αν δεν θα σκεφτόντουσαν έτσι για κάποιον φίλο τους. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι το στίγμα αλλά η εσωτερίκευση του και παρατηρείται σταθερά ως σημαντικό εμπόδιο για τους νέους άντρες με ψυχολογικές δυσκολίες (Jennings et al., 2015, Mahalik, & Di Bianca, 2021).

Σε μία μελέτη παρατηρήθηκε πως λιγότερο από 10% των άντρων με συμπτώματα κατάθλιψης και σκέψης αυτοκτονίας/ αυτοτραυματισμού λαμβάνουν επαγγελματική φροντίδα (Rice et al., 2020). Η κατάθλιψη και οι σκέψεις αυτοκτονίας τείνουν να αυτο-ερμηνεύονται ως πηγές ντροπής και όχι ως έκτακτη ανάγκη (Mackenzie et al., 2019). Πριν καν μιλήσουμε για θεραπεία της κατάθλιψης, οφείλουμε να μιλήσουμε για θεραπεία της ντροπής. Η έρευνα πάνω στην αυτο-συμπόνια προσφέρει μια νότα ελπίδας. Άντρες με υψηλά επίπεδα αυτο-συμπόνιας σταθερά εμφανίζουν λιγότερο περιοριστικές πεποιθήσεις γύρω από την αρρενωπότητα τους (Booth et al., 2019). Ακόμα και σε άντρες που έντονα ενστερνίζονται πρότυπα αρρενωπότητας, η αυτο-συμπόνια προέβλεπε πιο υψηλή προθυμία να λάβουν βοήθεια (Heath et al., 2017).

Το ερώτημα είναι: “Πως μπορείς να προσφέρεις στον εαυτό σου την ίδια συμπόνια που τόσο απλόχερα θα έδινες σε κάποιον άλλο;”

Για εσένα που δυσκολεύεσαι να ζητήσεις υποστήριξη:

Ίσως να βοηθούσε αν άκουγες ιστορίες άλλων ανδρών που μίλησαν ανοιχτά για τις δυσκολίες τους. Όταν βλέπεις έναν άλλον άνδρα να μοιράζεται τα δικά του προβλήματα, ίσως σκεφτείς πως και εσύ θα μπορούσες να κάνεις το ίδιο. Είναι ένας τρόπος να αναγνωρίσεις πως δεν είσαι ο μόνος που δυσκολεύεται. Προσωπικά, με είχε συγκινήσει η αυθεντικότητα του Stephen Fry όταν μίλησε στο Oxford Union Society για τις δικές του δυσκολίες και την ψυχική υγεία.

Το πρώτο βήμα δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι επίσκεψη σε ειδικό. Μίλα για όσα σε βαραίνουν σε κάποιο άτομο που εμπιστεύεσαι. Δεν χρειάζεται να πεις τα πάντα αρκεί να δημιουργηθούν οι πρώτες “ρωγμές” στη σιωπή σου.

Όταν αποφασίσεις να απευθυνθείς σε ειδικό, διάλεξε κάποιον που είναι ευαισθητοποιημένος στην ανδρική εμπειρία. Η δυσκολία σου να ανοιχτείς θα μειωθεί αν νιώσεις ότι ο θεραπευτής “μιλάει τη γλώσσα σου”. Πολλοί άνδρες διστάζουν, θεωρώντας την ψυχοθεραπεία ως μια αφηρημένη συζήτηση για συναισθήματα. Η συναισθηματική διερεύνηση είναι αναπόσπαστο κομμάτι ολοκληρωμένης θεραπείας αλλά η θεραπεία περιλαμβάνει και πρακτική επίλυση προβλημάτων και ανάπτυξη στρατηγικών δράσης. Οι παραπάνω πτυχές συχνά είναι πιο επιθυμητές από τους άντρες και τις θεωρούν πιο χρήσιμες, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια της θεραπείας (Seager, & Barry, 2022).

Μακάρι να ζούσαμε σε μια κοινωνία που δεν απαιτεί θάρρος από έναν άντρα για να ζητήσει βοήθεια. Όμως θέλω να ελπίζω πως οι άντρες που το χρειάζονται θα βρουν το θάρρος να μην παλεύουν μόνοι.

Το άρθρο Η εσωτερική μάχη του άνδρα: Γιατί διστάζουμε να ζητήσουμε στήριξη; εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.

Πέρα από τις λέξεις: Η συναισθηματική έκφραση των ανδρών

Δήμητρα Αντωνιάδου — Thu, 02 Oct 2025 09:01:34 +0000

Ανεκαθεν με απασχολούσε πώς μπορεί να αισθάνεται και τι σκέφτεται ένας άνδρας όταν οι γύρω του μιλούν για συναισθήματα.

Κάποτε, πριν από αρκετά χρόνια, βρέθηκα σε μια παρέα γεμάτη γυναίκες. Ο φίλος μου ο Κώστας καθόταν ακριβώς απέναντι μου. Η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από το γνώριμο παράπονο: «Οι άνδρες δεν εκφράζουν τα συναισθήματά τους, δεν τα μοιράζονται, δεν ανοίγονται». Η κουβέντα τραβούσε ώρα, κι εκείνος έμενε σιωπηλός, σχεδόν αόρατος. Όταν αργότερα μείναμε μόνοι, τον ρώτησα: «Εσύ τι κάνεις όταν είσαι στεναχωρημένος; Μιλάς με κάποιον;» Στάθηκε για λίγο, σαν να έψαχνε τις σωστές λέξεις, κι έπειτα είπε: «Όχι. Συνήθως παίρνω τον φίλο μου και πηγαίνουμε να παίξουμε ποδόσφαιρο».

Εκείνη η απάντηση γέννησε ερωτήματα και άνοιξε έναν εσωτερικό διάλογο μέχρι και σήμερα.

Γιατί, ενώ οι γυναίκες συχνά επεξεργάζονται τον εσωτερικό τους κόσμο μέσα από τις λέξεις, πολλοί άνδρες βρίσκουν τον δρόμο τους στη δράση. Δεν σημαίνει ότι δεν αισθάνονται, σημαίνει ότι μιλούν μια διαφορετική «γλώσσα». Και αν θέλουμε να τους καταλάβουμε χρειάζεται πρώτα να μάθουμε να ακούμε αυτήν ακριβώς τη γλώσσα.

Αποδόμηση

Το γεγονός ότι πολλοί από αυτούς εκφράζουν τον εαυτό τους κυρίως μέσω πράξεων, παρουσίας ή προσοχής στο περιβάλλον δεν σημαίνει ότι δεν βιώνουν ή δεν αντιλαμβάνονται τα συναισθήματά τους. Για πολλά χρόνια επικρατούσε η παραδοσιακή αντίληψη ότι «δεν νιώθουν» ή «δεν αναγνωρίζουν συναισθήματα», μια ιδέα που η επιστήμη σήμερα θεωρεί υπεραπλουστευτική.

Η έρευνα αναγνωρίζει μια τάση προς την αλεξιθυμία ,δηλαδή δυσκολία στην αναγνώριση, διαφοροποίηση και λεκτική έκφραση συναισθημάτων, αλλά τα δεδομένα δεν υποστηρίζουν απόλυτη αδυναμία. Μελέτες όπως του Levant και η μετα-ανάλυση των Mendia et al. (2024) δείχνουν μικρές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων στην αναγνώριση συναισθημάτων, ενώ οι He et al. (2024) επιβεβαιώνουν ότι οι άνδρες ανιχνεύουν συναισθήματα κυρίως μέσω προσοχής και δράσης, όχι μόνο λεκτικά.

Αυτό δείχνει ότι, στους άνδρες, οι δυσκολίες στη λεκτική έκφραση των συναισθημάτων δεν σημαίνουν έλλειψη συναισθηματικής επίγνωσης, αλλά απλώς έναν διαφορετικό τρόπο να βιώνουν και να εκφράζουν αυτά που αισθάνονται. Στην εικόνα αυτή συμβάλλουν παράγοντες πολλαπλών επιπέδων: κοινωνικοί και πολιτισμικοί κανόνες, αλλά και βιολογικές και εξελικτικές διαστάσεις, οι οποίες από κοινού διαμορφώνουν την ανδρική συναισθηματική έκφραση.

Κατανόηση μέσω παρουσίας

Φαντάσου τώρα τον Κώστα στον αγώνα ποδοσφαίρου. Είναι στεναχωρημένος, αλλά δεν χρειάζεται να πει τίποτα. Δεν υπάρχει λόγος για συζήτηση ή λόγια παρηγοριάς. Η ίδια η πράξη μεταφέρει το μήνυμα του συμπαίκτη του: «Είμαι εδώ για σένα». Εκεί αναδύεται και μια διαφορετική μορφή ενσυναίσθησης, η ενσυναίσθηση μέσω δράσης: όχι μέσω λεκτικής επικοινωνίας, αγκαλιές ή συναισθηματικές δηλώσεις, όπως συχνά παρατηρούμε στις σχέσεις μεταξύ γυναικών, αλλά μέσω της παρουσίας και της ενεργής συμμετοχής σε μια κοινή εμπειρία.

Και φαίνεται πως αυτό είναι αρκετό, σύμφωνα με μελέτες που αναγνωρίζουν ότι δραστηριότητες που προσφέρουν ένα τέτοιο πλαίσιο μπορούν να λειτουργήσουν ως τρόπος κατανόησης και στήριξης, χωρίς λόγια.

Από εδώ, το επόμενο βήμα είναι να δούμε πώς αυτή η ενεργητική στάση μετατρέπεται σε εργαλείο αυτορρύθμισης.

Ρύθμιση μέσω δράσης

Δεν υπάρχει ένας μόνο τρόπος να διαχειριστούμε τα συναισθήματά μας. Δεν πρόκειται απλώς για σκέψεις που συμβαίνουν μέσα στο μυαλό μας, σαν μια εσωτερική συζήτηση. Τα συναισθήματα ζητούν να εκφραστούν, και η έκφρασή τους συχνά παίρνει μορφή ενεργειών.

Σκέψου κάποιον που πνίγεται από θυμό. Μπορεί να καθίσει μόνος του και να το αναλύσει ή να το μοιραστεί. Εναλλακτικά, μπορεί και να βγει για περπάτημα ή να εμπλακεί σε κάποια δραστηριότητα. Με αυτόν τον τρόπο οργανώνει και κατανοεί την εμπειρία του.

Όπως δείχνουν έρευνες, η σωματική δραστηριότητα ωφελεί όχι μόνο το σώμα, αλλά και τη διαχείριση των συναισθημάτων με πιο άμεσο τρόπο. Συνεπώς, όταν ένας άνδρας «παίζει μπάσκετ» ή «χάνεται στη ζωγραφική», δεν προσπαθεί να αποφύγει τα συναισθήματά του. Τα αντιμετωπίζει, τα επεξεργάζεται και τα μετασχηματίζει σε εμπειρία που έχει νόημα για εκείνον.

Αυτή η δράση γίνεται η δική του γλώσσα, μια μορφή επικοινωνίας πέρα από τις λέξεις, που μας προσκαλεί να σκεφτούμε πώς οργανώνει τα συναισθήματά του και πώς ανταποκρίνεται τόσο στη ζωή του όσο και στη θεραπευτική διαδικασία.

Ο δρόμος προς τη θεραπεία

Στην εμφάνιση ψυχικών δυσκολιών και στην ανάγκη για υποστήριξη από έναν ειδικό, οι ίδιες δυναμικές πολλές φορές μπορεί να επανέρχονται και στην ψυχοθεραπεία. Δεδομένου ότι η παραδοσιακή θεραπεία βασίζεται κυρίως στη λεκτική έκφραση, η ανάγκη των ανδρών να εκφράσουν με λόγια αυτά που αισθάνονται μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για εκείνους, μειώνοντας την εμπλοκή και την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας..

Η βιβλιογραφία υποδεικνύει ότι οι άνδρες ανταποκρίνονται καλύτερα σε θεραπείες που ενσωματώνουν συνεργασία, διαφάνεια, πρακτική δράση και σαφή στόχο.

Seidler et al., 2018

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα Men’s Sheds. Εκεί συμμετέχουν σε πρακτικές εργασίες, όπως επισκευή εργαλείων, ξυλογλυπτική και κατασκευή επίπλων. Η διαδικασία είναι διαφανής, με ξεκάθαρους κανόνες και τακτική ανατροφοδότηση. Οι συμμετέχοντες βλέπουν άμεσα τα αποτελέσματα της δουλειάς τους, αποκομίζοντας μετρήσιμα οφέλη για την ψυχική τους ευεξία και την κοινωνική τους σύνδεση.

Εφαρμόζοντας ανάλογες προσεγγίσεις στη θεραπεία, μπορούμε να δημιουργήσουμε περιβάλλοντα όπου οι άνδρες θα αισθάνονται άνετα να συμμετέχουν, να εκφράζονται και να αναπτύσσονται, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα της θεραπευτικής διαδικασίας.

Παράλληλα, σημαντικές μικρο-δεξιότητες του θεραπευτή μπορούν να διευκολύνουν περαιτέρω την εμπλοκή τους. Τέτοιες δεξιότητες μπορεί να περιλαμβάνουν την αυτοαποκάλυψη του θεραπευτή, που ενθαρρύνει τον άνδρα να μοιραστεί εμπειρίες, καθώς και την κανονικοποίηση των συναισθημάτων και συμπεριφορών, ώστε να νιώθει ότι αυτά που βιώνει είναι φυσιολογικά και κοινά.

Συνεπώς, η προσαρμογή της ψυχολογικής θεραπείας στις ανάγκες του φύλου μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την εμπλοκή και τα θεραπευτικά αποτελέσματα.

Συν-ύπαρξη

Η λέξη δεν υπολείπεται της δράσης, ούτε η δράση υπερέχει της λέξης. Και οι δύο τρόποι επιτρέπουν στους ανθρώπους, και ειδικά στους άνδρες, να οργανώνουν, να κατανοούν και να μοιράζονται τον εσωτερικό τους κόσμο. Και αν θέλουμε να τους καταλάβουμε πραγματικά, ας επιχειρήσουμε να μπούμε μέσα σε αυτόν τον κόσμο και εμείς μαζί τους.

Goubet, N., & Chrysikou, E. G. (2019). Emotion regulation flexibility: Gender differences in context sensitivity and repertoire. Frontiers in Psychology, 10, 935. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00935

Kamas, L., & Preston, A. (2020). Empathy, gender, and prosocial behavior. Journal of Behavioral and Experimental Economics. https://doi.org/10.1016/j.socec.2020.101654.

Mendia, J., Zumeta, L., Cusi, O., Pascual, A., Alonso‐Arbiol, I., Díaz, V., & Páez, D. (2024). Gender differences in alexithymia: Insights from an Updated Meta-Analysis. Personality and Individual Differences. https://doi.org/10.1016/j.paid.2024.112710.
( ενοτητα αλεξιθυμια)

He, L., Zhang, P., Kong, J., Bai, H., Wang, Y., & Ding, X. (2024). Gender differences in individual emotion recognition in threatening situations: an eye-tracking study. Current Psychology. https://doi.org/10.1007/s12144-024-06189-w.
(ενοτητα αλεξιθυμια)

Hasan, N., Williams, C., Hall, R., & Levant, R. (2009). Gender Differences in Alexithymia. Psychology of Men & Masculinity, 10(3), 190–203. https://doi.org/10.1037/a0015652 (αλεξιθυμια)

Seidler, Z. E., Rice, S. M., Ogrodniczuk, J. S., Oliffe, J. L., & Dhillon, H. M. (2018). Engaging men in psychological treatment: A scoping review. American Journal of Men’s Health, 12(6), 1882–1900. https://doi.org/10.1177/1557988318792157
( ψυχικη υγεια)

Morgan, M., Hayes, R., Williamson, M., & Ford, C. (2007). Men’s Sheds: A Community Approach to Promoting Mental Health and Well-being. International Journal of Mental Health Promotion, 9(3), 48–52. https://doi.org/10.1080/14623730.2007.9721842

Το άρθρο Πέρα από τις λέξεις: Η συναισθηματική έκφραση των ανδρών εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.

Ενημερωθείτε για το απόρρητο του Ψυχολόγου

Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας — Sat, 06 Sep 2025 05:52:23 +0000

Κατανοούμε απόλυτα ότι το να μοιραστείς τις σκέψεις και τις ανησυχίες σου απαιτεί θάρρος και ένα περιβάλλον απόλυτης εμπιστοσύνης. Ένα από τα πιο θεμελιώδη δικαιώματά σου ως θεραπευόμενος και μια από τις πιο ιερές υποχρεώσεις μας ως ψυχολόγοι είναι το θεραπευτικό απόρρητο.

Τι Ακριβώς Είναι το Θεραπευτικό Απόρρητο;

Το θεραπευτικό απόρρητο (ή επαγγελματικό απόρρητο) σημαίνει ότι ο ψυχολόγος δεσμεύεται από τον νόμο και την επαγγελματική του ηθική να μην αποκαλύψει σε κανέναν τρίτο πρόσωπο (ούτε καν σε συγγενείς ή φίλους σου) οποιαδήποτε πληροφορία μοιραστείς μαζί του κατά τη διάρκεια των συνεδριών.

Αυτό καλύπτει:

Τα όσα λες.
Τα προσωπικά σου στοιχεία.
Ακόμα και το ίδιο το γεγονός ότι επισκέπτεσαι ψυχολόγο.

Η δέσμευση αυτή δεν είναι απλά μια υπόσχεση. Είναι ένας κανόνας με ισχυρή νομική και δεοντολογική βάση.

Το Νομικό και Δεοντολογικό Πλαίσιο στην Ελλάδα

Το απόρρητο προστατεύεται αυστηρά από δύο βασικούς πυλώνες:

Ο Κώδικας Δεοντολογίας των Ψυχολόγων (ΦΕΚ 2361/τ.Β’/11-06-2019): Αυτός είναι ο κώδικας που ρυθμίζει το επάγγελμα του ψυχολόγου στην Ελλάδα. Στο Άρθρο 2, με τίτλο «Απόρρητο», αναφέρεται ρητά:

«Ο ψυχολόγος έχει αυστηρή υποχρέωση για τη διατήρηση του επαγγελματικού απορρήτου για την προστασία του ιδιωτικού βίου του πελάτη, ακόμη και μετά το θάνατο αυτού. Η τήρηση του επαγγελματικού απορρήτου ισχύει για όλα τα στοιχεία που ο ψυχολόγος έλαβε υπόψη κατά την άσκηση του επαγγέλματός του…»
Ο Ποινικός Κώδικας: Το απόρρητο δεν είναι απλά ηθική υποχρέωση, αλλά και νομική. Η παραβίασή του αποτελεί ποινικό αδίκημα. Συγκεκριμένα, το Άρθρο 371 του Ποινικού Κώδικα προβλέπει κυρώσεις (φυλάκιση και χρηματική ποινή) για κληρικούς, δικηγόρους, γιατρούς, φαρμακοποιούς, ψυχολόγους και άλλους επαγγελματίες που είναι θεματοφύλακες μυστικών και αποκαλύπτουν πληροφορίες που έλαβαν κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους.

Υπάρχουν Εξαιρέσεις; Πότε Μπορεί να “Σπάσει” το Απόρρητο;

Η εμπιστοσύνη είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας, γι’ αυτό και οι εξαιρέσεις στον κανόνα του απορρήτου είναι πολύ συγκεκριμένες, αυστηρά οριοθετημένες από τον νόμο και αποσκοπούν αποκλειστικά στην προστασία της ζωής. Ένας ψυχολόγος μπορεί να άρει το απόρρητο μόνο στις παρακάτω περιπτώσεις:

Άμεσος και Σοβαρός Κίνδυνος για τη Ζωή σου: Εάν ο ψυχολόγος κρίνει ότι υπάρχει άμεση και σοβαρή πρόθεση να βλάψεις τον εαυτό σου (π.χ. αυτοκτονικός ιδεασμός με συγκεκριμένο σχέδιο), έχει την υποχρέωση να παρέμβει για να σε προστατεύσει, ειδοποιώντας ενδεχομένως το στενό υποστηρικτικό σου περιβάλλον ή τις αρμόδιες αρχές.
Άμεσος και Σοβαρός Κίνδυνος για τη Ζωή Τρίτου: Εάν αποκαλύψεις μια σαφή και άμεση πρόθεση να προκαλέσεις σοβαρή σωματική βλάβη σε κάποιο άλλο, συγκεκριμένο άτομο, ο ψυχολόγος οφείλει να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να προστατεύσει το υποψήφιο θύμα.
Κακοποίηση Ανηλίκων ή Ατόμων που δεν Μπορούν να Υπερασπιστούν τον Εαυτό τους: Ο νόμος υποχρεώνει κάθε πολίτη, και κατά συνέπεια και τον ψυχολόγο, να αναφέρει στις αρχές οποιαδήποτε πληροφορία ή βάσιμη υποψία σχετικά με κακοποίηση (σωματική, σεξουαλική, ψυχολογική) ανηλίκων ή άλλων ευάλωτων ατόμων.
Με Δικαστική Εντολή: Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, εάν υπάρχει εισαγγελική παραγγελία ή δικαστική απόφαση, ο ψυχολόγος μπορεί να κληθεί να καταθέσει. Ακόμα και τότε, θα προσπαθήσει να προστατεύσει στο μέγιστο δυνατό βαθμό την ιδιωτικότητά σου.

Σημαντική Διευκρίνιση: Σε κάθε περίπτωση άρσης του απορρήτου, ο ψυχολόγος είναι υποχρεωμένος να αποκαλύψει μόνο τις απολύτως απαραίτητες πληροφορίες που σχετίζονται με τον κίνδυνο και σε καμία περίπτωση ολόκληρο το περιεχόμενο των συνεδριών.

Το άρθρο Ενημερωθείτε για το απόρρητο του Ψυχολόγου εμφανίστηκε πρώτα στο Κέντρο Ανδρικής Ψυχολογίας.