Όταν ένας άνδρας αποφασίζει να περάσει την πόρτα ενός ψυχοθεραπευτή, φέρνει μαζί του το άγχος, τις δυσκολίες του και την ανάγκη για υποστήριξη. Τι φέρνει όμως μαζί του ο ίδιος ο θεραπευτής;
Η μελέτη των Barry, Liddon, Walker, & Seager (2021), με τίτλο “How therapists work with men is related to their views on masculinity, patriarchy, and politics”, αποκαλύπτει ότι οι προσωπικές, πολιτικές και κοινωνικές απόψεις των θεραπευτών για τον ανδρισμό και την πατριαρχία παίζουν καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν τους άνδρες θεραπευόμενους.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ένα δείγμα 107 έμπειρων επαγγελματιών ψυχικής υγείας (με μέσο όρο ηλικίας τα 47.1 έτη και περίπου 12.1 χρόνια προϋπηρεσίας) και τα ευρήματά της παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Οι 3 προσεγγίσεις στη θεραπεία των ανδρών
Οι ερευνητές ζήτησαν από τους θεραπευτές να περιγράψουν πώς δουλεύουν με τους άνδρες. Μέσα από τις απαντήσεις τους, αναδείχθηκαν τρεις βασικές κατηγορίες προσέγγισης:
Πώς οι απόψεις για την πολιτική και το φύλο συνδέονται με τη θεραπεία;
Η μελέτη έδειξε μια ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στις πεποιθήσεις των θεραπευτών και στο πώς επιλέγουν να δουλέψουν. Συγκεκριμένα, οι θεραπευτές που ακολουθούν την ανδρο-φιλική (male-friendly) προσέγγιση:
Η παράμετρος της ηλικίας και της εμπειρίας
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας αφορά το προφίλ των θεραπευτών που επιλέγουν την αντι-πατριαρχική προσέγγιση.
Οι θεραπευτές αυτοί ήταν σημαντικά νεότεροι σε ηλικία (μέσος όρος τα 28 έτη) και είχαν πολύ μικρή εμπειρία στο επάγγελμα (μόλις 2.25 χρόνια προϋπηρεσίας), σε σύγκριση με τους πιο έμπειρους συναδέλφους τους που προτιμούσαν την ανδρο-φιλική ή την ουδέτερη προσέγγιση.
Αυτό υποδηλώνει ότι οι νεότερες γενιές θεραπευτών επηρεάζονται περισσότερο από σύγχρονες κοινωνικοπολιτικές θεωρίες κατά τη διάρκεια των σπουδών τους.
Γιατί αυτό έχει σημασία για τους θεραπευόμενους;
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης αγγίζει την ουσία της ψυχοθεραπείας: τη θεραπευτική συμμαχία (τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου).
Οι άνδρες ήδη δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια και εμφανίζουν υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών. Αν ένας άνδρας που αντιμετωπίζει προβλήματα νιώσει ότι ο θεραπευτής του χρησιμοποιεί τη συνεδρία για να κάνει «πολιτικό κήρυγμα», να κατηγορήσει τον ανδρισμό του ως «τοξικό» ή να του αποδώσει «πατριαρχικά προνόμια» που ο ίδιος δεν αισθάνεται ότι έχει (ειδικά αν είναι άνεργος, άστεγος ή θύμα ενδοοικογενειακής βίας), είναι πολύ πιθανό να εγκαταλείψει τη θεραπεία απογοητευμένος.
Το μάλλον αυτονόητο συμπέρασμα
Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι η ψυχοθεραπεία πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε ιδεολογίες. Για να βοηθήσουμε πραγματικά τους άνδρες, οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας πρέπει να προσφέρουν επιλογές που σέβονται την ταυτότητά τους, χωρίς να προσπαθούν να τους επιβάλουν συγκεκριμένες πολιτικές κοσμοθεωρίες.
Ένας απαραίτητος οδηγός για τους ειδικούς ψυχικής υγείας
Η μετάβαση από τα ερευνητικά δεδομένα στην καθημερινή κλινική πράξη διευκολύνεται σημαντικά όταν έχουμε πρόσβαση σε έγκυρα επιστημονικά εργαλεία. Στο πλαίσιο αυτό, μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πηγή μελέτης για τους ειδικούς ψυχικής υγείας στη χώρα μας είναι το Έγγραφο Ενημέρωσης της Βρετανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (BPS) με τίτλο «Ψυχολογικές παρεμβάσεις για την υποστήριξη των ανδρών», το οποίο μεταφράσαμε και μπορείτε να διαβάσετε εδώ
